Blog / AI / Deep Article
Hơn 92.000 vụ giả mạo ChatGPT, Gemini để cài mã độc: Khi "cơn sốt AI" trở thành "mỏ vàng" cho tội phạm mạng
Bạn có chắc mình đang mở đúng website ChatGPT hay Gemini không? Câu hỏi tưởng chừng đơn giản nhưng lại là lỗ hổng chết người mà hàng chục nghìn người dùng đã và đang mắc phải. Theo báo cáo từ VnExpress, đã có hơn 92.000 vụ giả mạo AI ChatGPT, Gemini để cài cắm mã độc (https://vnexpress.net/hon-92-000-vu-gia-mao-ai-chatgpt-gemini-de-cai-cam-ma-doc-5112449.html). Con số này không chỉ là một thống kê khô khan; nó phản ánh một thực tế đáng báo động: kẻ xấu đang lợi dụng sự phổ biến của AI để biến công cụ hữu ích thành vũ khí tấn công.
Điều đáng nói là sự bùng nổ của các mô hình ngôn ngữ lớn (LLM) như ChatGPT của OpenAI hay Gemini của Google đã tạo ra một "mảnh đất màu mỡ" cho tin tặc. Người dùng, từ nhân viên văn phòng đến lập trình viên, đều háo hức tìm kiếm các công cụ AI để tăng năng suất. Tội phạm mạng nắm bắt tâm lý này, tạo ra các trang web, ứng dụng hoặc tiện ích mở rộng (extension) giả mạo, hứa hẹn cung cấp tính năng "pro" miễn phí hoặc phiên bản mới nhất.
Vấn đề là, không phải ai cũng đủ tỉnh táo để kiểm tra kỹ URL hay nguồn gốc của ứng dụng trước khi tải về. Một cú click chuột vào một đường link "ChatGPT miễn phí không giới hạn" được chia sẻ trên mạng xã hội có thể là khởi đầu cho việc mã độc xâm nhập vào hệ thống của bạn. Thực tế là, các cuộc tấn công này không nhắm vào các tập đoàn lớn với hệ thống bảo mật phức tạp, mà nhắm vào chính những người dùng cá nhân và doanh nghiệp nhỏ - những đối tượng thường có hàng rào bảo vệ kỹ thuật số yếu kém hơn.
Câu hỏi thật sự là: Tại sao lại là ChatGPT và Gemini? Câu trả lời nằm ở độ phủ sóng và lòng tin của người dùng. Google và OpenAI là những cái tên khổng lồ, uy tín. Việc giả mạo các thương hiệu này dễ dàng đánh lừa được người dùng phổ thông hơn là giả mạo một phần mềm ít người biết đến. Kẻ tấn công không cần phải thuyết phục bạn rằng sản phẩm của chúng tốt, chúng chỉ cần thuyết phục bạn rằng đó là sản phẩm của Google hay OpenAI.
Điều này dẫn đến một nghịch lý: càng nổi tiếng, càng dễ bị lợi dụng. Các công ty công nghệ lớn như Meta hay Microsoft cũng từng đối mặt với tình trạng tương tự với các phần mềm của mình, nhưng quy mô 92.000 vụ cho thấy mức độ nghiêm trọng chưa từng thấy ở các sản phẩm AI tiêu dùng.
Ở Việt Nam, nơi mà việc ứng dụng AI vào công việc đang diễn ra với tốc độ chóng mặt, mối đe dọa này càng trở nên nhức nhối. Các lập trình viên Việt thường xuyên tìm kiếm công cụ hỗ trợ viết code, các marketer tìm kiếm công cụ viết content, và họ có xu hướng tải các bản "crack" hoặc các extension không rõ nguồn gốc để tiết kiệm chi phí. Chính thói quen này đã vô tình mở cửa cho mã độc.
Doanh nghiệp Việt Nam, đặc biệt là các startup, cần phải nhìn nhận vấn đề này một cách nghiêm túc. Việc một nhân viên vô tình cài mã độc từ một ứng dụng AI giả mạo có thể làm lộ dữ liệu khách hàng, tài liệu nội bộ, thậm chí là toàn bộ hệ thống thông tin của công ty. Chi phí để khắc phục hậu quả luôn đắt gấp nhiều lần chi phí để phòng ngừa.
Vậy, chúng ta phải làm gì? Đầu tiên, hãy tập thói quen kiểm tra kỹ URL. Một trang web chính thức của ChatGPT phải có đuôi là "chat.openai.com" chứ không phải "chatgpt-free-download.net". Thứ hai, hãy cảnh giác với những lời mời chào "quá hời" như "Gemini Pro miễn phí trọn đời" – không có bữa trưa nào là miễn phí, đặc biệt là trong thế giới công nghệ.
Về phía các nhà phát triển và doanh nghiệp, cần phải có một chiến lược an ninh mạng rõ ràng. Việc sử dụng AI nên được quản lý tập trung, thay vì để mỗi nhân viên tự do tải về các công cụ không rõ nguồn gốc. Các công ty như Google và OpenAI cũng cần phải nỗ lực hơn nữa trong việc truyền thông và giáo dục người dùng, cũng như nhanh chóng xử lý các trang web giả mạo.
Con số 92.000 vụ có thể chỉ là phần nổi của tảng băng chìm (https://vnexpress.net/hon-92-000-vu-gia-mao-ai-chatgpt-gemini-de-cai-cam-ma-doc-5112449.html). Với tốc độ phát triển của AI, các cuộc tấn công sẽ ngày càng tinh vi hơn. Liệu các doanh nghiệp Việt Nam đã sẵn sàng đối mặt với một cuộc tấn công có chủ đích vào hệ thống của mình thông qua một công cụ AI giả mạo, hay chúng ta vẫn đang chủ quan nghĩ rằng "mình không phải là mục tiêu"?